De Technoloog | Bnr

Het gebruik van AI heeft opsporingswerk fundamenteel veranderd. Niet door rechercheurs te vervangen, maar door hun rol langzaam te veranderen naar de regisseurs van digitaal onderzoek. Door een wirwar aan digitale informatie moeten rechercheurs zelfstandig hun eigen weg vinden. Daarom waagt Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) zich aan een van de grootste uitdagingen van deze tijd: Hoe vind je wat je zoekt in de groeiende berg aan data?  Het vraagt om een fundamenteel andere manier van zoeken, en die verandering is al in volle gang. Waar klassiek digitaal onderzoek draaide om het invoeren van de juiste zoektermen, maken nieuwe technieken het mogelijk om te zoeken op betekenis. Huidige taalmodellen (LLM’s) begrijpen de context steeds beter, herkennen verbanden en kunnen informatie samenvatten of vertalen. Hoewel het gebruik van LLM's de boel kan versnellen, wordt het ook complexer. Want hoe meer je kan vinden, hoe belangrijker het wordt om kritisch te blijven. Het platform Hansken wordt in

Quantumtechnologie is de toekomst, maar zorgt tegelijkertijd voor grote digitale problemen. Beveiliging staat nu al onder druk, omdat de huidige technieken niet gewapend zijn tegen quantumtechnologie. Post-quantum cryptografie moet ons hiertegen wapenen. Maar hoe bereid je je nu al voor op de switch naar post-quantum cryptografie? Wat zijn de standaarden en waar moet je zijn voor het stappenplan dat al klaar ligt? Dat bespreken we met Christian Schaffner, directeur van QuSoft en professor Theoretical Computer Science aan de Universiteit van Amsterdam. En toch zijn we eigenlijk al te laat. Het principe van harvest now, decrypt later houdt in dat bepaalde data nu wordt opgeslagen, om ze te ontcijferen zodra de quantumcomputer daartoe in staat is. We weten dat het gebeurt, maar voelen we met z'n allen voldoende druk om ons klaar te stomen voor wat er komen gaat? Of weten we vooral niet hoe? In deze aflevering bespreken we waar quantumtechnologie nu staat, hoe de technologie zich steeds verder ontwikkelt en hoela

Op de zeebodem liggen duizenden kilometers aan datakabels die continenten met elkaar verbinden. Nederland fungeerde als belangrijke digitale hub in Europa, maar is deze positie aan het verliezen. Een alliantie van bedrijven, kennisinstellingen en overheidsinstanties zetten zich samen in om de positie van Nederland te beschermen onder de naam Dutch Subsea Cable Coalition. Want waar vroeger nationale telecombedrijven gezamenlijk kabelsystemen aanlegden, zijn het nu vaak grote techbedrijven zoals Google en Microsoft die het initiatief nemen. Daarmee groeit ook onze afhankelijkheid van Amerikaanse Big Tech door hun infrastructuur te gebruiken. Nu kampen ze nog met enorme overcapaciteit, maar dat houdt een keer op. Het roept de vraag op waarom Nederland vooral toekijkt, en niet vecht voor haar positie als digitale hub in Europa. Onze verslechterende positie raakt ons digitale ecosysteem. We willen liever geen datacenter in onze achtertuin en we kampen met een energiecrisis, maar hoe minder datacenters, hoe minder

Het is één van de meest ambitieuze nucleaire innovaties van dit moment: de kleine modulaire kernreactor. Het Nederlandse Thorizon werkt aan een gesmoltenzoutreactor, wat wereldwijd wordt gezien als veelbelovende technologie. Terwijl de druk toeneemt om onze energievoorziening te verduurzamen én onafhankelijker te maken, gaat het om een opvallende combinatie: schone energie, hergebruik van kernafval én een hoge mate van veiligheid. Maar is het echt zo mooi als het lijkt? Grote techbedrijven geloven er in ieder geval in en investeren op hoog tempo in kernenergie om hun groeiende aantal datacenters te voorzien van voldoende energie. Maar hoe snel Big Tech het tempo ook opvoert, deze nieuwe reactoren moeten nog gebouwd worden. Thorizon werkt al jaren aan de ontwikkeling van een gesmoltenzoutreactor. Deze werkt in tegenstelling tot traditionele kernreactoren niet op vaste brandstoffen en water, maar moet draaien op thorium en kernafval. Met hun unieke technologie hoopt het bed

Zou je nog steeds persoonlijke gegevens delen als een model aan elkaar blijkt te hangen met duct tape? En op eigen houtje taken laten uitvoeren op je computer?  We zitten op een hogesnelheidstrein die maar doordendert. Maar ondertussen heeft de technologie tijd nodig om volwassen te worden. Toch zijn Large Language Models (LLM's) niet meer weg te denken uit ons leven. En dat terwijl een demo van OpenAI's ChatGPT eind 2022 pas het begin markeert van de opmars van taalmodellen die we nu zo goed kennen. Wat begon als een slimme, Whatsapp-achtige tekstgenerator, is uitgegroeid tot een technologie die steeds beter zélf taken kan uitvoeren. Elk kwartaal komt met nieuwe mogelijkheden. De race om het beste model en de meeste gebruikers gaat zó snel, dat de vraagt reist waar we nu eigenlijk staan. Nu de grote spelers het internet hebben leeggehaald en de beschikbare trainingsdata op raakt, verschuift de focus naar andere methoden zoals posttraining. Met machine learning engineer Judith van Steg

Terwijl 5G nog volop wordt uitgerold, wordt achter de schermen nieuwe technologie ontwikkeld voor de volgende generatie. Want dit keer gaat het een stuk verder dan alleen kunnen communiceren en snel internetten. Kunstmatige intelligentie krijgt een centrale rol en sensing-technologie maakt dat het netwerk objecten kan waarnemen. Het opent de deur naar een rits veelbelovende toepassingen. Via radiosignalen kan het netwerk straks objecten detecteren, zoals drones in het luchtruim en voertuigen op straat. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk om in de toekomst op een slimmere en goedkopere manier stoplichten aan te sturen. Future Network Services, een initiatief vanuit onderzoeksinstituut TNO, probeert samen met ontwikkelaars en bedrijven in te spelen op de toekomst. Het is de reden dat Nederland zich één van de voorlopers kan noemen als het gaat om de ontwikkeling van 6G. Voor het eerst pakken we de voorbereiding van de volgende generatie anders aan. We kijken nu al naar wat we straks allemaal moeten ku

Door de groeiende aanwezigheid van technologie in ons leven, moeten we het ook hebben over de ethische kant. Technologie is namelijk niet automatisch eerlijk. In de praktijk blijken bepaalde groepen systematisch harder geraakt te worden door algoritmische systemen. Dat bleek op grote schaal met de manier waarop DUO controleerde of een student terecht studiefinanciering ontving. Maar ook op kleine schaal, zoals met self-tracking apps of gezichtsherkenning is de technologie vaak niet ethisch verantwoord. Een gezondheidsapp belooft iemand meer grip op zijn of haar leven, maar verzamelt tegelijk extreem gevoelige gegevens over bijvoorbeeld je menstruatie of seksleven. Wanneer dit soort gevoelige data bij grote technologiebedrijven belanden, ben je de grip dan niet juist verloren?  Hetzelfde geldt voor gezichtsherkenningstechnologie, die vandaag de dag nog geen goed onderscheid kan maken tussen wit en zwart. In de praktijk zijn zwarte vrouwen daar het vaakst de dupe van. Met techniekfilosoof Marjolein Lanzing

Datacenters bouwen in de ruimte, een idee dat ooit sciencefiction leek en nu écht lijkt te gebeuren. De razendsnelle ontwikkeling van AI laat de vraag naar datacenters flink stijgen. Tegelijkertijd lopen we op aarde tegen grenzen aan, en dus moeten we opzoek naar oplossingen. Maar is het bouwen van datacenters in de ruimte echt zo'n goed idee? Op papier heeft het veel voordelen. Zonne-energie is 24 uur per dag beschikbaar en aan ruimte geen gebrek. Toch komen er ook ingewikkelde vraagstukken bij kijken, zoals het koelen van een datacenter zonder de aanwezigheid van lucht en water, en het beschermen van kwetsbare chips tegen straling en rondvliegende deeltjes. Het zijn beslist geen simpele problemen om op te lossen. En toch worden de eerste stappen al gezet om het waar te maken. Elon Musk maakt met zijn bedrijf SpaceX grote beloften, want zelfs binnen een paar jaar zou het moeten kunnen en ook nog eens goedkoper dan op aarde. Ondertussen kijken bedrijven wereldwijd mee, experimenteren startups met nieuw

In deze speciale, tweedelige serie zijn we te gast in het AI Cloud and Executive Briefing Center van Nvidia in München. We krijgen een uniek inkijkje in de wereld van Nvidia, waar het bedrijf nu aan werkt én hoe een supercomputer er van dichtbij uitziet. Hoe positioneert Nvidia zich als één van de belangrijkste spelers op het wereldtoneel? Hun technologie is overal te vinden, van het gebruik door overheden tot in auto’s en in gamecomputers. Maar wat doet Nvidia om koploper te blijven in de huidige AI-race, en wat als die AI-hype barst? In deel twee van deze serie praten we over de werkcultuur van Nvidia, want hoe gaat een miljardenbedrijf als deze te werk? Play the game, not the score. Want wat het meest oplevert is niet altijd het meest relevant. Nvidia is en blijft in de kern de focus houden op de technologie. Dat maakt dat de startup cultuur veel aandacht krijgt. Daar wordt het immers waar gemaakt. In de felle concurrentiestrijd van vandaag de dag, moet Nvidia op alle fronte

In deze speciale, tweedelige serie zijn we te gast in het AI Cloud and Executive Briefing Center van Nvidia in München. We krijgen een uniek inkijkje in de wereld van Nvidia, waar het bedrijf nu aan werkt én hoe een supercomputer er van dichtbij uitziet. Hoe positioneert Nvidia zich als één van de belangrijkste spelers op het wereldtoneel? Hun technologie is overal te vinden, van het gebruik door overheden tot in auto’s en in gamecomputers. Maar wat doet Nvidia om koploper te blijven in de huidige AI-race, en wat als die AI-hype barst? Behalve hardware en heel veel software, bemoeit Nvidia zich namelijk ook met het bouwen van een AI-ecosysteem. Soms in een nieuwe industrie, maar soms ook in een heel land. We praten over de toekomst van AI-factory's en de rol van Nvidia, want wat komt er precies uit zo’n AI-factory? En welke waarden hebben deze tokens? Wat maakt dat Nvidia AI ziet als dé kritische infrastructuur van het moment? Nvidia heeft een visie, en die is duid

Noord-Korea, een land zónder vrij internet, maar mét een van de meest beruchte cyberlegers ter wereld. Het is een van de meest gesloten landen, maar weet als de beste hoe cyber ingezet kan worden als wapen en geopolitiek drukmiddel. We bespreken de nieuwste tactieken, het doel van deze digitale strategie en de groeiende, digitale aanwezigheid van Noord-Korea in Europa. Noord-Korea is al sinds de jaren 80 bezig met asymmetrische oorlogsvoering. Want als je militair zwakker bent, moet je slimmer, goedkoper en onvoorspelbaarder opereren dan de rest. Een slimme strategie die opvolger Kim Jong Un verder heeft uitgebouwd. Zo lukte het Noord-Koreaanse hackerscollectief Lazarus uiteindelijk om de grootste cyberaanval ooit te plegen, waarbij zo’n 1,5 miljard dollar werd buitgemaakt. Steeds vaker zien we Noord-Koreaanse IT'ers op een subtielere manier te werk gaan. Over de hele wereld doen zij zich met een andere identiteit voor als zelfstandig IT-ondernemer bij bedrijven die zich onder andere bezig

Tijd winnen in topsport waar elke seconde telt? Het kan met aerodynamica. In deze wereld blijkt lucht de grootste, onzichtbare tegenstander. Door slimme aanpassingen in houding en kleding kan de luchtweerstand flink omlaag, en daarmee de snelheid weer omhoog. Zeker in sporten als schaatsen en skeleton, maakt elk detail verschil. Hoe diep zit de atleet, hoeveel handen op de rug en uit welke stof bestaat het pak? Het kan soms het verschil betekenen tussen goud en zilver. Maar hoe meet je zoiets ongrijpbaars als lucht? Van klassieke windtunnels tot de Ring of Fire, waarmee een realistischer beeld van de atleet geschetst kan worden. In deze aflevering van De Technoloog praten Ben van der Burg en Mark Beekhuis met Wouter Terra, expert sport-aerodynamica aan de TU Delft en TeamNL. Want hoe gaat dit onderzoek precies in zijn werk? En waarom werkt de ene ruwe stof op een sportpak beter dan de andere? In deze aflevering praten we uitgebreid over de techniek, de winst en de verliezen en over wat de toekomst van aerodyn

We horen de afgelopen jaren steeds meer over digitale autonomie. Men wil het digitale heft in eigen handen nemen, maar weet vaak niet waar te beginnen. Welke Europese alternatieven zijn er? Wat werkt al? In hoeverre lever je écht in op gebruiksgemak? En wat behelst zo’n beweging weg van big tech? Jesse Six Dijkstra, oud-Kamerlid voor NSC en voormalig AIVD-medewerker, gaat organisaties samen met drie andere oud-AIVD’ers helpen bij deze vraagstukken. Daarmee zet hij de missie voort die hem ooit de Kamer in bracht: een digitaal onafhankelijk Nederland. Daarover spreken Mark Beekhuis en Ben van der Burg met Jesse Six Dijkstra in deze aflevering van De Technoloog. Gast Jesse Six Dijkstra Digitale Doetank Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Mark Beekhuis Redactie Daniël Mol Rosanne Peters Donner BakkerSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Een tech-hype omschrijven is lastig. Om toch een poging te wagen: 'het idee dat bedrijven hun afzetmarkt willen vergroten met iets wat alles zal veranderen voor iedereen'. Vaak blijkt dat echter niet het geval en dus sterft zo'n hype in de meeste gevallen een stille dood. Of het ontwikkelt zich tot een product met een totaal andere functie.  Hoe kan dat? Wat zijn van die gestorven hypes? Welke bleven wel plakken? En valt daar een rode draad in te herkennen? Dat bespreken Ben van der Burg en Mark Beekhuis met Jasper Bakker, ICT-journalist bij Tweakers, in deze aflevering van De Technoloog.  Gast Jasper Bakker Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Mark Beekhuis Redactie Daniël Mol Rosanne Peters Donner Bakker  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Digitale geletterdheid was lange tijd een vaardigheid waarvan op scholen werd gedacht dat dit vooral thuis moest worden aangeleerd. Maar dat is volgens experts absoluut niet de bedoeling. Mede daarom wil het ministerie van Onderwijs een vernieuwing van het curriculum voor basis en voortgezet onderwijs, met een belangrijke rol voor digitalisering. Dat moet vanaf 2027 gaan gebeuren.  Missie geslaagd? Niet als het aan Nadira Saab, hoogleraar onderwijswetenschappen aan de Universiteit Leiden, ligt. Zij pleit in haar oratie voor 'digital agency': leer docenten en jongeren technologie bewust en kritisch te gebruiken, in plaats van erdoor gestuurd te worden. Zoals door chatbots en algoritmen. Wat is 'digital agency' precies? Waarom is het zou belangrijk dat kinderen die op school al leren? En hoe doe je dat op een juiste manier? Dat bespreken Mark Beekhuis en Ben van der Burg met Nadira Saab in deze aflevering van De Technoloog.  Gast Steven van Roon Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Mark Beekhuis

Als je denkt aan een beenprothese, dan denk je al gauw aan een statische prothese die vrij gelimiteerd is in de bewegingsruimte. Ook voor sporters is dat het geval, met als bekendste voorbeeld de 'blade'. Dat kan anders, dacht Steven van Roon, manager van het Robotics Centre aan de Universiteit Twente, en dus startte hij Mission I.A.M. Daar is hij samen met andere onderzoekers de afgelopen jaren druk bezig met het ontwikkelen van een 'bionisch been'. Een bionisch been is een beenprothese onder de knie die moet bewegen zoals een menselijk been dat doet. De signalen die je hersenen naar je been versturen, worden vertaald door de prothese, wat zich uit in realistische bewegingen. Momenteel wordt dit been nog ontwikkeld voor sporters, maar in een later stadium zou de prothese ook voor dagelijks gebruik geschikt moeten zijn. Op dit moment verkeert Mission I.A.M. nog in de ontwikkelfase. Om data te verzamelen rende Van Roon in november 2025 nog 120 kilometer door de woestijn van Jordanië. Het uiteindelijke doe

In de wereld van tech word je overspoeld door allerhande 'computers'. Supercomputers, AI-supercomputers, kwantumcomputers; de lijst lijkt eindeloos. Al deze systemen bestaan hoofdzakelijk uit een grote hoeveelheid chips. Maar hoe onderscheiden deze computers zich van elkaar? Richard Zoontjens, leider van het Supercomputing Center van de TU Eindhoven, legt uit waarin deze computers verschillen. Ook vertelt hij hoe hij - samen met onderzoekers van de TU Eindhoven - de ontwikkelingen in de Nederlandse chipindustrie wil versnellen met behulp van een AI-supercomputer. De TU Eindhoven krijgt als eerste Europese universiteit een systeem dat is uitgerust met de allernieuwste AI-chips van Nvidia. Deze computer, genaamd ‘Spike-1’, geeft onderzoekers toegang tot de meest geavanceerde technologie voor AI-ontwikkeling van dit moment. Gast Richard Zoontjens Video Youtube Hosts Ben van der Burg & Mark Beekhuis Redactie Daniël Mol Rosanne Peters Donner BakkerSee omnystudio.com/listener for privacy inform

Het menselijk brein en het 'computer brein' zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Je leest het al in de term kunstmatige intelligentie (AI), en ziet het vervolgens ook terug in de manier waarop de technologie werkt. Kunnen we door in de psychologie te duiken, kunstmatige intelligentie ook écht gaan begrijpen? Het wordt tijd dat duidelijk wordt wat kunstmatige intelligentie precies betekent. De verschillende definities tot nu toe, worden keer op keer weer aangepast. Volgens Max Louwerse, hoogleraar Cognitieve Psychologie en Kunstmatige Intelligentie aan Tilburg University en Bijzonder Hoogleraar aan de Maastricht University (BISS), komt dat vanuit de hoogmoed van de mens. Zodra de gestelde lat behaald wordt, wordt deze verlegd.  Zijn boek Understanding artificial minds through human minds: The Psychology of AI (Routledge, 2025) in het Nederlands aangepast vertaald als AI (Athenaeum, April 2026) laat de verschillen zien tussen de denkwijze van de mens en de computer. Hoe

2025 was weer een bewogen Techjaar. In deze Kerstaflevering van De Technoloog blikken we terug met Techredacteur Stijn Goossens op de meest opvallende, indrukwekkende en lastige techdossiers van het afgelopen jaar. Wat waren de hoogtepunten van Ben van der Burg en Mark Beekhuis zelf?  Zo spraken we de oprichter van Hugging Face Thomas Wolf, over de vanzelfsprekend van ieders bijdrage aan de huidige AI-revolutie, en hoe hij via zijn platform de wereld daaraan laat bijdragen. Ook praten we over een Nederlandse cloud, waarom we dat zo graag willen en waarom het steeds maar niet lukt. We praten over digitalisering in politiek Den Haag, het imago en de beladenheid ervan en hoe techexpert Bert Hubert het zelfs politieke zelfmoord noemde.  Tot slot kunnen we niet om de enorme invloed van AI-video’s heen. Het heeft voor een nieuwe, permanente onzekerheid gezorgd als het gaat om het vertrouwen van content. Net als de stijgende populariteit van ChatGPT, die de manier van zoeken in raptempo heeft verande

Microsoft is niet meer weg te denken uit ons leven en heeft zelfs meer invloed op ons dan we denken. Hierachter zit een enorm leger aan lobbyisten dat achter de schermen subtiel aan de knoppen draait. Naast de technologisch dominantie positie die Microsoft heeft, is ook onze denkwijze over technologie sterk beïnvloed met Amerikaanse wereldbeelden.  Volgens Jochem de Groot, één van de voormalig lobbyisten, opereert Microsoft niet alleen als digitale mogendheid. Met ambassades, gezanten en een eigen diplomatieke logica, is de manier van handelen vergelijkbaar met nationale staten en reikt soms zelfs nog verder. Jochem De Groot was hier bijna tien jaar onderdeel van, tot hij in 2021 vertrok bij Microsoft. In deze aflevering praten Ben van der Burg en Mark Beekhuis met Jochem de Groot over de uitgebreide werkwijze van Microsoft, onze sterke afhankelijkheid ervan en over de vraag wie er werkelijk aan de knoppen zit van onze digitale toekomst. Hij schreef er zelfs een boek over: Kolonisten v